Articles | Open Access | DOI: https://doi.org/10.37547/supsci-ojss-06-07-03

TRADITIONAL AND MODERN CUISINE OF THE ARABS OF CENTRAL ASIA

Sherzod Abduganiyevich Iskandarov ,

Abstract

This article analyzes the changes in the linguistic characteristics of the Arabs of Central Asia, as well as their distinctive ethnocultural features. It also examines the impact of internal and external factors contributing to the gradual loss of the Arabic language among these communities.

Keywords

nation, nationality, people, ancient, lifestyle, customs and traditions, traditional, modern, Aivach, Aravan, Jugari, Chahdari, Arabkhana.

References

Пещерева Е.М. Молочное хозяйство горных таджиков и некоторые связанные с ним обычаи. – Ташкент, 1927. – 20 с.; Ўша муаллиф. Ягнобские этнографические материалы. – Душанбе: Дониш, 1976. – 192 с.

Андреев М.С. Таджики долины Хуф (верховья Аму-Дарьи). – Сталинабад: АН Таджик.ССР, 1958. Вып. 11. – 524 с.; Ершов Н.Н., Кисляков Н.А., Пещерева Е.М., Русяйкина С.П. Пища // Культура и быт таджикского колхозного крестьянства. – М.-Л., 1954. – С. 152-160; Ершов Н.Н., Хамиджанова М.А., Мухиддинов И. Пища // Таджики Каратегина и Дарваза. – Душанбе, 1970. Вып. 2. – С. 225-257; Хамиджанова М.А. Пища // Материальная культура таджиков верховьев Зеравшана. – Душанбе, 1973. – С. 138-181; Троицкая А.Л. Некоторые старинные обычаи поверья таджиков долины верхнего Зеравшана // Занятия и быт народов Средней Азии. – Л., 1971. – С. 224-255; Мардонова А. Свадебные торжества у таджиков Файзабада // История и этнография народов Средней Азии. – Душанбе, 1981. – С. 106-122; Мухиддинов И. Обряды и обычаи припамирских народностей, связанные с циклом сельскохозяйственных работ // Древние обряды верования и культы народов Средней Азии. – М., 1986. – С. 70-93.

Жданко Т.А. Каракалпаки Хорезмского оазиса // Труды Хорезмской археолого-этнографической экспедеции. – М., 1952. Том 1. – С. 541-544.

Васильева Г.П. Преобразование быта и этнические процессы в северном Туркменистане. – М.: Наука, 1969. – 390 с.; Винников Я.Р. Социалистические переустройства хозяйства и быта Дайхан Марыйской области Туркменской ССР // Среднеазиатский этнографический сборник. – М., 1954. – С. 3-81; Винников Я.Р. Хозяйство, культура и быт сельского населения Туркменской ССР. – М.: Наука, 1969. – 312 с.; Оразов А. Ритуальная пища туркмен // Материалы по исторической этнографии туркмен. – Ашхабад, 1987. – С. 30-46; Бердыев М.С. Традиционная система питания туркмен.: Автореф. дисс. … канд. истор. наук. – М., 1990. – 25 с.; Бердыев М.С. Трансформация традиционной системы питания туркмен в наши дни // Советская этнография. – М., 1985. – № 1. – С. 88-98; Бердыев М. Традиционная похоронно-поминальная трапеза туркмен // Проблемы истории и этнографии советских и зарубежных туркмен. – Ашхабад, 1990. – С. 192-208.

Шалекенов У.Х. Казахи низовьев Амударьи. К истории взаимоотношений народов Каракалпакии в ХVIII – ХХ вв. – Ташкент: Фан, 1966. – 336 с.; Аргынбаев Х. Народные обычаи и поверья казахов связанные со скотоводством // Хозяйственно-культурные традиции народов Средней Азии и Казахстана. – М., 1975. – С. 194-205.

Айтбаев М.Т. Пища киргизов XIX – начала ХХ веков // Известия АН КиргССР. Серия обществ. наук. – Фрунзе, 1963. Т. V. Вып. 1. – С. 14-19; Абрамзон С.М. Киргизы и их этногенетические и историко-культурные связи. – Л., 1971. – 403 с.

Rajabov R.R. O‘zbekistondagi arablar tarixi va etnografiyasi 2012 yil B. 416 Iskandarov Sh.A. O‘zbekistondagi arablarning etnomadaniy identikligi an’anaviylik va zamonaviylik T. Yangi nashr, 2017 Betlar 208. // O‘zbekiston arablarning motam marosim bilan bog‘liq taomlar O‘tmishga nazar T.: Mahsus 1-son Betlar.302-306

Передняя Азия // Этнография питания народов стран зарубежной Азии... – С. 34-35.

Передняя Азия // Этнография питания народов стран зарубежной Азии... – С. 45-46

Ashirov A. O‘zbek xalqining qadimiy e’tiqod va marosimlari... – B. 214.

Qarang: Mahmud Sattor. O‘zbek udumlari. – Toshkent, 1993. – B. 66.

Dala yozuvlari Xorazm viloyati, Xazorasp tumani, Karvak qishlog‘iga. 2024 yil

Dala yozuvlari Xorazm viloyati, Shovot tumani, Qiyot qishlog‘i Qiyot mahallasi. 2024 yil

Dala yozuvlari Xorazm viloyati, Xazorasp tumani, Muhamman qishlog‘iga. 2024. yil.

Dala yozuvlari Andijon viloyati, Bo‘ston tumani, Bo‘z mahallasi (Oxunboev) qishlog‘i. 2023. yil.

Арабско-русский словарь Сост, Х. К. Баранов. М. 1967. стр 401.

Снесарев.Г.П.Реликты домусулманских верований стр 131-132

Nasriddinov. Q. N. XIX - asr oxiri XX – asrning 80 yillarida o‘zbek xalqining an’anaviy dafn marosimlari Qashqadaryo viloyati ma’lumotlari asosida dis.1995 yil B. 43.

Кармишева Б. Х. Архаическая символика…стр. 147; Губаева С, С. Этнический состав населения Ферганы в конце XIX - нач. XX вв. по данньмтопономии. - Ташкент, 1983, стр.176.

Dala yozuvlari Qashqadaryo viloyati Mirishkor tumani Jeynov qishlog‘i 05.07.2011.yil.

Beruniy Abu Rayhon. Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar // Tanlangan asarlar. – Toshkent, 1968. I- tom. – B. 281; Shoniyozov K. Beruniy asarlarida etnografiyaga oid materiallar // Beruniy va ijtimoiy fanlar. – Toshkent, 1973. – B. 132; Кармышева Б.Х. Архаическая символика в погребально-поминальной обрядности узбеков Ферганы... – С. 151.

Mahmudov K. Mehmonnoma. – Toshkent, 1989. – B. 90.

Кармышева Б.Х. Архаическая символика в погребально-поминальной обрядности узбеков Ферганы… –

С. 147; Ashirov A. O‘zbek xalqining qadimiy e’tiqod va marosimlari… – B. 203.

Кармышева Б.Х. Архаическая символика в погребально-поминальной обрядности узбеков Ферганы… –

С. 147; Бердыев М. Традиционная похоронно-поминальная трапеза туркмен // Проблемы истории и этнографии советских и зарубежных туркмен. – Ашхабад, 1990. – С. 194.

Бердыев М. Традиционная похоронно-поминальная трапеза туркмен… – С. 198; Ashirov A. O‘zbek xalqining qadimiy e’tiqod va marosimlari… – B. 209.

Зунунова Г. К вопросу о ритуальной обрядности узбеков… – С. 74.

Payzieva M. O‘zbeklarning motam marosimi xususiyatlari // O‘zbekiston tarixi. – Toshkent, 2005. – № 2. – B. 70

Ashirov A. O‘zbek xalqining qadimiy e’tiqod va marosimlari… – B. 207.

Кармышева Б.Х. Архаическая символика в погребально-поминальной обрядности узбеков Ферганы… – С. 168.

Dala yozuvlari. Qashqadaryo viloyati. Mirishkor tumani. Jeynov qishlog‘i. 2022 yil.

Dala yozuvlari Qashqadaryo viloyati Koson tumani. Arabxona mahallasi 2020. yil.

Dala yozuvlari Qashqadaryo viloyati Koson tumani Arabxona mahallasi. 2023. yil.

Dala yozuvlari Qashqadaryo viloyati Koson tumani Po‘lati qishlog‘i. 2019. yil.

Снесарев,Г. П. реликты домусулманских стр.117-118.

Dala yozuvlari Qashqadaryo viloyati Koson tumani Po‘lati qishlog‘i. 2020. yil.

Dala yozuvlari Qashqadaryo viloyati Koson tumani Po‘lati qishlog‘i. 2020. yil.

Dala yozuvlari Surxandaryo viloyati Denov tumani Bog‘dod mahallasi 2023. yil.

Dala yozuvlari Surxandaryo viloyati Qiziriq tumani Uchrashuv qishlog‘i 2023. yil.

Dala yozuvlari Surxandaryo viloyati Boysun tumani Rabot qishlog‘i 2023. yil.

Dala yozuvlari Surxandaryo viloyati Jarqo‘rg‘on tumani Kakaydi qishlog‘i 2023. yil.

. Dala yozuvlari Surxandaryo viloyati Sherobod tumani 8 sovxoz qishlog‘i 2023. yil.

Dala yozuvlari Surxandaryo viloyati Sherobod tumani 9 sovxoz qishlog‘i 2023. yil.

Boshqa viloyatlarda, masalan, Farg‘ona, Namangan viloyatlarida go‘shtli atala qadimiy va hozirgi ilmiy adabiyotlarda keng yoritilgan. Shuni qayd qilamizki, o‘rganilayotgan viloyatda ta’ziyalarda go‘shtli atala pishirish odat emas, shirin atala, halva aytar, tayyorlanadi, Yana atala haqida qarang: Страбон. География в 17 книгах Пер. статья.комент. Г. А. Стратановскога - Л., 1964, XI, стр. 86; Геродот. История в девяти книгах Прим. Г. А. Стратановского, - Л, 1972, I, стр. 216; РапопортЮ. А. Из тории религии древного Хорезма; оссуарии,- М., 1971, стр, 24-28; Леви-Броль Б. Первобитноемьшление,- М., 1930, стр.231-235; Кармишева Б.Х Архаическая. стр. 150-159; Atala haqida yana buyuk alloma Abu Rayhon Beruniy qadimiy ajdodlarimiz: "So‘rdiylar ibodatxonadagi otashkada atrofida yig‘ilishib un, yog‘ va shakardan qilingan xo‘rak – ovqat ydilar",-deb yozib qoldirgan Qarang: Беруни А, Избранные произведения.-Т.,1957, т.1, стр. 2 54 Demak, xalqimizning dafn marosimlarida atala pishirib, ziyofat qilish udumi qadim zamonlarda yok mavjud ekan.

Nasriddinov. Q. N. XIX - asr oxiri XX – asrning 80 yillarida o‘zbek xalqining an’anaviy dafn marosimlari Qashqadaryo viloyati ma’lumotlari asosida dis.1995 yil B. 119.

Dala yozuvlari Surxandaryo viloyati Sherobod tumani 9 sovxoz qishlog‘i 2023. yil

Dala yozuvlari Surxandaryo viloyati Sherobod tumani 8 sovxoz qishlog‘i 2023. yil.

Bu haqida qarang: Ashirov A. O‘zbek xalqining qadimiy e’tiqod va marosimlari. –T., 2007. –B. 211.

Bunday qarash boshqa mintaqalarda yashovchi o‘zbeklar va tojiklar orasida ham mavjudligi ilmiy adabiyotlarda ta’kidlab o‘tilgan. Qarang: Снесарев Г.П. Реликты домусульманских верований и обрядов у узбеков Хорезма. –М., 1969. –С. 117; Таджики Каратегина и Дарваза. Душанбе, 1976. вып. №3.–С. 158.

Ashirov A. O‘zbek xalqining qadimiy diniy e’tiqodlari, marosimlari va urf-odatlari. –T., 2007. –B.

Листова Н.М. Пища в обрядах и обычаях // Календарные обряды и обычаи в странах зарубежной Европы. –М.,1983.–С. 161.

О‘zR MDA, I. 1043 – fond, 1– ro‘yxat, 3742 – ish, 1– varaq

Ashirov A. O‘zbek xalqining qadimiy diniy e’tiqodlari, marosimlari va urf-odatlari. –T., 2007. –B

Article Statistics

Copyright License

Download Citations

How to Cite

Iskandarov, S. A. . (2026). TRADITIONAL AND MODERN CUISINE OF THE ARABS OF CENTRAL ASIA. Oriental Journal of Social Sciences, 6(07), 16–28. https://doi.org/10.37547/supsci-ojss-06-07-03