This article analyzes the formation and development of urban culture in the Jizzakh Oasis, the history of its study in historiography, and the scientific findings of archaeological research conducted in the region. The study examines the position of the Jizzakh Oasis as the northwestern part of the historical and cultural region of Ustrushana, the relationship between urban and rural settlements in antiquity and the early Middle Ages, and the role of irrigated agriculture, crafts, trade, and defensive structures in the process of urbanization. The article concludes that urbanization in the Jizzakh Oasis was not a process involving the independent development of individual cities, but rather a complex historical process shaped by the interaction of urban and rural settlements, irrigation systems, crafts, trade, and political-administrative structures.

Jizzakh Oasis, Ustrushana, urban planning, urbanization, Qaliyatepa, O‘rdatepa, Kultepa, Qo‘rg‘ontepa, rural settlements, irrigated agriculture, archaeology, historiography, antiquity and the Middle Ages.

Бердимурадов А.Э. Раннесредневековые археологичские памятники Джизакского оазиса (Северо-Западной Уструшаны V-X вв.) Автореф. Дисс. Канд. Ист. Наук. Москва. 1985.

Эшов Б. Ўрта Осиёнинг қадимги шаҳарлари тарихи. дарслик. Тошкент. 2008.

Грицина А. А. Северная Уструшана в середине I тыс. до н.э. - XIII в. н.э. (археолого-топографическое исследование). Автореф. канд. ист. наук. Самарканд. 1990.

Пардаев А.Ҳ. “Жиззах беклиги – Ўрта Осиё хонликлар даврида” (ХVI асрдан-ХIХ асрнинг 60-йилларигача). Диссертация қўлёзмаси. Тошкент. 2004.

Пардаев М.Х. Шимоли-ғарбий Уструшона илк ўрта асрларда (Сангзор дарёсининг қуйи оқими материаллари асосида). АКД (автореферат), Тошкент. 1995.

Пардаев М.Ҳ. Шимолий-ғарбий Уструшонанинг антик ва илк ўрта аср шаҳар маданияти босқичлари // Марказий Осиёда урбанизация жараёнининг пайдо бўлиши ва ривожланиш босқичлари. Маърузалар баёни. Самарқанд. 1995.

Пардаев М.Ҳ. Уструшона аҳолисининг шаҳарлашув тарихига оид айрим мулоҳазалар (мил. авв. VII-VI асрлардан – мил. IX-XII асрларга қадар) // Ўзбекистон тарихида Уструшонанинг қадимги ва ўрта асрлар тарихини ўрганиш муаммоси. Гулистон. 2007.

Пардаев М.Ҳ., Ғофуров Ж.И. Уструшонанинг илк ўрта аср қишлоқ маконлари (ёзма ва археология манбалари асосида). Тошкент. 2016.

Пардаев М.Ҳ., Тўйчибоев Б. Б. Уструшона қадимда ва илк ўрта асрларда (ёзма ва археологик манбалар асосида). Монография. Тошкент, 2017

Пардаев М., Пардаев Ш., Ҳасанбоев Т. Халилия кенти ва унинг “локализацияси”га доир мулоҳазалар. // ЎММТ. 41-сон. Самарқанд. 2021.

Қадимий Зомин. (Тарих, археология, нумизматика, этнография). Муаллифлар жамоаси. (маъсул муҳаррир-М. Пардаев). Тошкент. 2018

Cуюнов С. Шимоли-ғарбий Уструшонанинг суғорилиш тарихи (V-XVI асрлар, археологик материаллар асосида). Диссертация қўлёзмаси. Самарқанд. 1999.