Ушбу мақолада Тошкент вилоятида кўпмиллатли таомлар маданиятининг шаклланиши ва унинг ўзбек миллий ошхонаси билан уйғунлашуви совет даври мисолида таҳлил қилинади. Хусусан, Иккинчи жаҳон уруши ва совет даврида аҳолининг кўчирилиши ҳамда турли миллат вакилларининг Тошкент вилоятига жойлашиши натижасида гастрономик маданиятда юз берган ўзгаришлар ёритилади. Шу даврда рус, корейс, татар ва бошқа миллатлар ошхонаси элементлари маҳаллий маҳсулотлар ва ўзбекча таом тайёрлаш анъаналари билан уйғунлашиб, янги таом турлари ва таъм анъаналари шакллангани кўрсатилади. Мақолада бу жараён совет давридаги маданий алмашинув ва миллатлараро ҳамжиҳатликнинг муҳим кўринишларидан бири сифатида баҳоланади.

Мазкур мақолада Ўзбекистонда совет даврида савдо соҳасининг ривожланишига оид манбаларнинг манбашунослик таҳлили амалга оширилган. Шунингдек, мавжуд манбаларнинг ишончлилик даражаси ва улардан фойдаланиш имкониятлари баҳоланган.

Maqolada Yaponiyada jamоat xavfsizligini ta’minlashda fuqarolik ishtirokining institutsionalizatsiyasi tarixi, zamonaviy tizimi va samaradorligi kompleks tarzda tahlil qilinadi, zarur omillar tizimlashtiriladi va xalqaro taqqoslash asosida baholanadi. Konfutsiylik va sinto etikasi ta'siri, koban va chūzaishō tizimi, shuningdek, huquqiy bazasi hamda institutsional xususiyatlar chuqur oʻrganiladi.

Ushbu maqolada raqamli axborot oqimi va ongning dispersiyasi (tarqalishi) jarayonlari tahlil qilinadi. Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va internet resurslarining ijtimoiy ongga ta’siri, shuningdek, axborotning fragmentatsiyalashuvi va ongning diversifikatsiyasi masalalari ko‘rib chiqiladi. Maqolada shaxs, ijtimoiy guruhlar va jamiyat kontekstida axborot oqimining ma’naviy, madaniy va psixologik ahamiyati ham tahlil qilinadi. Mazkur tadqiqot o‘quvchi va ilmiy xodimlarga raqamli davrda ongning shakllanishi va ijtimoiy ongning tarqalishi jarayonlarini chuqur tushunishga yordam beradi.

Ushbu maqolada zamonaviy davrda diniy radikalizmning ortib borayotgan salbiy ta’siri va diniy g‘oyalarining radikallashuviga qarshi kurashning siyosiy madaniyat va mafkuraviy asoslari tahlil qilinadi va radikallashuvga qarshi kurashning zamonaviy profilaktik mexanizmlari ochib beriladi.

Ushbu maqolada Amir Temurning jahon tarixidagi o‘rni Ruy Gonsales de Klavixoning “1403–1406-yillarda Samarqandda Temur saroyiga sayohat kundaligi” asari asosida tahlil qilinadi.

Ushbu Maqolada Xorazm vohasi antık davrı kulolchilik mahsulotlarining xususiyatlariga oid mulohazalar to‘g‘risida so‘z yuritilib, Quyi Amudaryoning sopol buyumlari va ularning o‘ziga xos xususiyatlari, antik davridagi rivojlanish bosqichlari haqida to‘xtalib o‘tilgan.

Mazkur maqolada Markaziy Osiyo mamlakatlari – O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Turkmaniston va Tojikiston o‘rtasida turizm sohasidagi hamkorlik aloqalarining shakllanishi, rivojlanish bosqichlari va istiqbollari yoritib berilgan. Mintaqaviy turizmni rivojlantirishda umumiy madaniy-tarixiy meros, geosiyosiy yaqinlik va infratuzilma integratsiyasi muhim omillar sifatida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, maqolada xalqaro turizm yo‘nalishlarini birgalikda rivojlantirish, transchegaraviy sayyohlik loyihalarini amalga oshirish hamda turizmda raqobat o‘rniga hamkorlikni kuchaytirish zarurati asoslab berilgan. Xulosa qismida esa mintaqada barqaror va integratsiyalashgan turizm tizimini shakllantirish bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan.

Mazkur maqolada Ibn Sinoning Olloh va inson haqidagi qarashlarini aniqlashtirish hamda ularning falsafiy asoslarini tahlil etish ko‘zda tutiladi. Ushbu vazifani bajarish uchun mutafakkirning mazkur masalaga doir mulohazalariga, ayniqsa, uning metafizik va antropologik konsepsiyalariga murojaat etiladi. Zero, Ibn Sino falsafasi o‘ziga xos metodologik tizimga ega bo‘lib, unda mavjudlik masalasi yaxlit nazariy asosda sharhlanadi.

Alloma borliqni  ya’ni barcha mavjud narsalar, ularning paydo bo‘lishi, tuzilishi, o‘zaro aloqadorligi va bir holatdan boshqasiga o‘tishini — zaruriyat (vojib), imkoniyat (mumkin), voqelik va sababiyat tamoyillari orqali izohlaydi. Aynan shu kategoriyalar uning ontologik qarashlarida markaziy o‘rin tutadi hamda Olloh va inson o‘rtasidagi munosabatni tushuntirishda metodologik asos vazifasini bajaradi. Ibn Sino mazkur masalalarni bir qator asarlarida atroflicha bayon etgan. Jumladan, Ash-Shifo, An-Najot, Al-Ishorat va al-Tanbihat, Hayy ibn Yaqzon hamda Ahval an-Nafs kabi asarlarida Ollohning vojib ul-vujud sifatidagi mohiyati va insonning mumkin ul-vujud sifatidagi maqomi ilmiy-falsafiy asosda tahlil qilinadi.

Ushbu maqolada ekologik muhitni barqarorlashtirish jarayoni institutsional yondashuv asosida ilmiy-nazariy jihatdan tahlil etiladi. Tadqiqot doirasida ekologik barqarorlikni ta’minlashda davlat boshqaruvi, iqtisodiy tartibga solish, jamoatchilik ishtiroki va xalqaro hamkorlik institutlarining o‘zaro bog‘liq hamda to‘ldiruvchi funksiyalari asoslab beriladi. Normativ-huquqiy me’yorlar, boshqaruv mexanizmlari va iqtisodiy rag‘batlantirish vositalarining ekologik muvozanatni saqlashdagi tizimli ahamiyati ochib beriladi. Natijada ekologik siyosat samaradorligi institutsional tizimning izchilligi va ekologik ongning rivojlanish darajasi bilan bevosita bog‘liqligi ilmiy xulosalar orqali yoritiladi.

Maqola XIX asrda Rossiyadagi sanoat inqilobining sharoitlari va xususiyatlarini fabrika-mashina ishlab chiqarishiga o‘tish jarayoni sifatida ko‘rib chiqadi. Krepostnoy huquqning bekor qilinishi va Qrim urushi sharoitidagi sanoatlashtirish o‘ziga xosligi, shuningdek, davlat, ichki bozor, yollanma mehnat va kapital jamg‘arishning roli tahlil etiladi. G‘arbiy Yevropa modeli bilan umumiy xususiyatlar hamda Rossiyaga xos ijtimoiy-iqtisodiy o‘ziga xoslikning uyg‘unligi haqida xulosa chiqariladi.

Mazkur maqolada falsafiy  intellektni shakllantirish, dialektika va sinergetikaning  o’zaro aloqadorligi, dialektika va sinergetikani birlashtiruvchi substansional tushuncha “energiya” tushunchasini mohiyati haqida hozirgi zamon nazariyasi, nochiziqli hodisalarni o‘rganish, dunyoni yangicha izohlash, tabiiy va ijtimoiy-iqtisodiy murakkab tizimli jarayonlar to‘ g‘risida fikr yuritiladi. Fanlararo metodologiyada olamning ham sodda, ham murakkab  manzarasining  chiziqlilik va nochiziqlilik ijtimoiy jarayonlarning falsafiy intellektni shakllantirish  va  sinergetik tafakkurdagi chiziqli yondashuvni namoyon bo‘lishi sifatida tahlil etiladi. Shuningdek, inson tasavvurini chiziqli intuisiya va chiziqli dunyoni ko‘rish  doirasidan chetga chiqish masalalari yoritiladi.

Boshoqli ekinlar, bug‘doy, yachmen, makkajo‘xori, jo‘xori, agrar siyosat, paxta yakkahokimligi, ilmiy-tadqiqot institutlari, seleksiya va urug‘chilik, oziq-ovqat xavfsizligi, agrotexnika, tarixiy-iqtisodiy tahlil.

Mazkur maqolada qoraqalpoq xalq dostonlarida qahramonlik obrazlarining yoritilishi va ularning falsafiy talqini tahlil qilinadi. Qoraqalpoq epik merosi xalqning tarixiy xotirasi, ma’naviy qadriyatlari hamda ijtimoiy qarashlarini o‘zida mujassamlashtirgan muhim madaniy manba hisoblanadi. Tadqiqotda epik dostonlarda qahramon obrazining shakllanishi, uning badiiy xususiyatlari hamda xalq idealini ifodalovchi timsol sifatidagi o‘rni ilmiy jihatdan yoritiladi. Qahramonlik tushunchasining falsafiy mohiyati, uning xalqning ma’naviy tafakkuri, tarixiy tajribasi va ijtimoiy qadriyatlari bilan bog‘liqligi tahlil qilinadi.

Mazkur maqolada akademik Ibrohim Mo‘minovning Abu Rayhon Beruniy merosini talqin etishdagi yondashuvi, xususan Beruniyning bilish metodi (kuzatish, tajriba, qiyos va mantiqiy umumlashtirish), fan tarixchisi sifatidagi mavqei hamda inson va jamiyat haqidagi axloqiy-falsafiy qarashlari tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqotda Mo‘minovning “Xorazmlik buyuk ensiklopedist olim” risolasida keltirilgan tarixiy-biografik faktlar, metodik xulosalar va matn ichidagi iqtiboslar asosida Beruniy tafakkurining ilmiy xolislikka tayangan tamoyillari ochib beriladi. Natijalarda Beruniyning “xabar” va “ko‘rish” munosabati, voqelikni turli rakursda kuzatish zarurati, til va madaniyatlararo aloqalar haqidagi mulohazalari zamonaviy fan metodologiyasi va falsafa ta’limi nuqtayi nazaridan baholanadi.

Мақолада Марказий Осиёнинг илк ўрта асрлар тарихига оид манбаларнинг асосий гуруҳи ҳисобланган араб тилли манбаларда келтирилган шаҳарлар орасидаги транзит йўллар, минтақалар ўртасидаги савдо йўллари ҳақидаги маълумотлар таҳлил қилинган.

Mazkur ilmiy maqolada turizm sohasining milliy iqtisodiyotdagi o‘rni, uning valyuta tushumlarini shakllantirishdagi roli hamda xalqaro tajriba asosida rivojlanish tendensiyalari chuqur tahlil etilgan. Xususan, Avstriya va Vengriya tajribasi misolida turizm daromadlarining keskin o‘sish dinamikasi yoritilgan. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasining turizm salohiyati, uning geografik joylashuvi, tarixiy-madaniy merosi, tabiiy-iqlim sharoiti hamda infratuzilma imkoniyatlari asosida rivojlanish istiqbollari ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Maqolada 1990-yillarda turizmni rivojlantirish bo‘yicha ishlab chiqilgan strategik yo‘nalishlar, ustuvor vazifalar va bosqichma-bosqich islohotlar tahlil qilinib, turizmning iqtisodiy o‘sishga, bandlikni ta’minlashga hamda xalqaro integratsiyaga qo‘shadigan hissasi keng yoritilgan.

Maqolada 2021-yilda Toshkent viloyati Parkent tumani Yangi Sanganak mahallasida aniqlangan xazina tarkibidagi Temuriylar davrida Keshda zarb qilingan 8 ta mis tanga tavsifi va tahlili keltirilgan. Hozirda xazina OʻzR FA Temuriylar tarixi davlat muzeyida saqlanmoqda. Tavsif etilgan tangalar ikki turga boʻlingan. Har ikkala turdagi tangalarning old tomonida arab yozuvida “zarb Kesh” (“Kesh [shahri] zarbi”) degan yozuv tushirilgan. 1-tur tangalarning orqa tomonida “adl shirmard” degan so‘z mavjud boʻlib, u mazkur toʻlov vositasining haqiqiyligini kafolatlaydi hamda hukmdor qudratini ifodalaydi. 2-tur tangalarda esa zarb qilingan yil hijriy hisobda soʻz bilan — “toʻqqiz yuz birinchi” tarzida koʻrsatilgan. Har ikki tur tangalarning old va orqa tomonlari aylanasi boʻylab nuqtachalar, halqa hamda bargli novda koʻrinishidagi oʻsimliksimon naqsh bilan bezatilgan. Tangalar orasida ikki xil turdagi qayta zarblar borligi ham qayd etilgan. Ushbu qayta zarblar shayboniylar davrida savdo muomalasida pul yetishmovchiligini ta’minlash maqsadida, temuriy tangalardan qayta foydalanish uchun tushirilgan. Shuningdek, mazkur topilmalar koʻrsatilgan davrda Kesh tangalari Toshkent vohasi hududida muomalada boʻlganini ham tasdiqlaydi.

Maqolada ekologik madaniyatni shakllantirishda diniy qadriyatlarning roli, ularning insonlarda atrof-muhitga hamda ona tabiatga bo‘lgan munosabatini ijobiy tomonga o‘zgartirish, bugungi kunda global ekologik muammolar va ularning salbiy oqibatlarini bartaraf etish, jumladan suv resurslarining yetishmasligi, global iqlim o‘zgarishlari to‘g‘risida fikr yuritiladi.

Ushbu maqolada Yuqori Zarafshon suv Samarqandning asosiy sug‘orish tarmoqlaridan biri bo‘lib, Rovatxo‘ja hududida (Panjikent shahridan 30 km quyida) joylashgan.Zarafshon daryosining Samarqand viloyati uchun ahamiyatli jihatlari yoritib berilgan. XX asrda Zarafshon daryosidan oqilona foydalanish maqsadida kata ishlar amalga oshirildi.  Aynan shu joydan eng yirik sug‘orish tizimlari chap tomondan  Yangi, Qozon, Darg‘om, o‘ng tomondan Tuyatortar, Katta va Kichik Tayloq boshlangan.

Maqolada ijtimoiy ma’no va ma’naviy bilim masalasi Lyudvig Vitgеnshtеynning til falsafasi va Sharq peripatetik falsafasidagi ma’naviy epistemologiya kontekstida qiyosiy-falsafiy tahlil qilinadi. Tadqiqot Vitgеnshtеynning “til o‘yinlari” va “hayot shakllari” tushunchalari ma’noning ijtimoiy va normativ xususiyatini qanday ochib berishini va bu g‘oyalarni al-Farobiy, Ibn Sino va Ibn Rushdning aql, axloq va ma’naviy bilim haqidagi qarashlari bilan solishtiradi. Tahlil shuni ko‘rsatadiki, G‘arb va Sharq falsafiy an’analarida ijtimoiy ma’no va ma’naviy bilim faqat individual ong orqali emas, balki ijtimoiy, axloqiy va madaniy kontekst bilan uzviy bog‘liq holda shakllanadi. Tadqiqot falsafa, madaniyatshunoslik va ijtimoiy-gumanitar fanlar uchun metodologik ahamiyatga ega bo‘lib, Sharq va G‘arb epistemologiyalarini ijtimoiy ma’no konstruksiyasini tushunishda integratsiyalash imkonini ko‘rsatadi.

Ushbu maqolada yoshlar huquqiy madaniyatini shakllantirish jarayonida oila institutining ijtimoiy-pedagogik roli ilmiy asosda tahlil qilinadi. Tadqiqotda huquqiy madaniyat tushunchasining mazmuni, uning tarkibiy komponentlari hamda oilaviy tarbiyaning huquqiy ong va qonuniy xulq-atvorni rivojlantirishdagi ta’sir mexanizmlari yoritiladi. Oilaning birlamchi ijtimoiylashuv muhiti sifatidagi ahamiyati, ota-onaning huquqiy savodxonligi va shaxsiy namunasining yoshlar huquqiy madaniyatiga ta’siri asoslab beriladi. Shuningdek, oila va ta’lim muassasalari hamkorligining huquqiy tarbiya samaradorligini oshirishdagi pedagogik imkoniyatlari ochib beriladi.