Mazkur maqolada xavfsizlikni texnokratik talqinlar doirasidan chiqarib, uni insonning raqamli subyektligi, avtonomiyasi va identifikatsiyasining himoyalanganlik holati sifatida tushunish zarurati asoslab beriladi. M. Fuko, Yu. Xabermas va M. Kastels konsepsiyalarining sintezi asosida shaxsga nisbatan raqamli tahdidlarning hukumatga oid, kommunikativ va tarmoq mexanizmlari, jumladan algoritmik nazorat, identiklikning fragmentatsiyasi hamda axborot hukumatidagi asimmetriya ochib beriladi. Shaxs nafaqat himoya obyekti, balki o‘z axborot xavfsizligini ta’minlash jarayonlarining faol ishtirokchisi sifatida namoyon bo‘lishi ko‘rsatib beriladi. Shaxs, davlat, jamiyat va raqamli texnologiyalar o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirga asoslangan subyektga yo‘naltirilgan konseptual model taklif etiladi, bu esa xavfsizlikni raqamli savodxonlik darajasi, institutlar yetukligi hamda subyektning kommunikativ avtonomiyasini saqlash sharoitlariga bog‘liq bo‘lgan dinamik jarayon sifatida talqin etish imkonini beradi.

Мақолада бугунги замонавий шароитда ёшларнинг жамиятнинг турли соҳаларида фаоллиги ва ижтимоийлашув хусусиятларини шаклланиши тадқиқ  қилинган, уни янада такомиллаштириш  бўйича тавсия ва тавсифлар берилган.

Ushbu maqolada Markaziy Osiyo mintaqasi davlatlarining o‘zaro munosabatlarida etnik omilning tutgan o‘rni bayon qilingan.       Shuningdek, milliy tarkibning shakllanishida mintaqadagi beshta respublikalarda qardosh halqlarning o‘zaro yashashi, ularning miqdori, joylashuvi hamda ijtimoiy munosabatlari hamda “xalq diplomatiya”sidagi o‘rni ko‘rsatib o‘tilgan.

Mazkur maqolada Amir Temur davlatchilik tarixining shakllanishi, boshqaruv tizimi, harbiy-ma’muriy tuzilmasi hamda huquqiy asoslari IMRAD metodologiyasi asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda “Temur tuzuklari”, Sharafiddin Ali Yazdiyning “Zafarnoma”si, Nizomiddin Shomiyning asarlari hamda zamonaviy tarixshunoslik manbalari asos qilib olindi. Natijalar Amir Temur davlati markazlashgan boshqaruv, qat’iy intizom va meritokratik tamoyillarga asoslanganini ko‘rsatadi. Xususan, davlat boshqaruvida harbiy-ma’muriy ierarxiya, viloyatlar tizimi va soliqqa oid mexanizmlar aniq tartibga solingan. Tadqiqot Amir Temur davlatchilik modelining keyingi davrlar siyosiy tizimlariga ta’sirini ochib beradi.

Maqolada yoshlar mehnat madaniyatini yuksaltirishda ijtimoiy, falsafiy va etik omillar o‘rganiladi. Madaniyat, shaxsiy mas’uliyat va jamoat manfaatlari uyg‘unligi mehnat samaradorligi va professional etika bilan chambarchas bog‘liqligi ta’kidlanadi. Shuningdek, turizm sohasidagi mutaxassislarning kasb axloqi va ijtimoiy mas’uliyati va rahbarlarning faoliyatida intizom va tanqidiy tahlil ahamiyati muhokama qilinadi.

Ushbu maqolada Markaziy Osiyo mintaqasidagi geosiyosiy o‘zgarishlar, davlatlararo muloqotning yangi institutsional shakllari va diplomatik vositalarning mintaqaviy barqarorlikni ta’minlashdagi o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqotda mintaqaviy integratsiya jarayonlari, transport-logistika diplomatiyasi, suv-energetika hamkorligi hamda tashqi aktorlar bilan “S5+” formatidagi muloqotlarning rivojlanish tendensiyalari yoritib berilgan.

Мазкур мақолада давлат фуқаролик хизматчилари имижини оширишнинг замонавий жиҳатлари ва асосий тенденциялари илмий-назарий асосда таҳлил этилади. Давлат хизматчиси имижининг жамоатчилик ишончи ва давлат бошқаруви самарадорлигига таъсири очиб берилади. Илмий адабиётлар таҳлили орқали ташкилот имижи ва хизматчи шахсий имижи ўртасидаги ўзаро боғлиқлик асосланади. Шунингдек, имижни шакллантиришнинг табиий ва сунъий усуллари ҳамда касбий-ахлоқий омилларнинг роли ёритилади. Мақолада давлат хизматини жозибадор ва ишончли институт сифатида ривожлантиришда имиж сиёсати стратегик аҳамиятга эга эканлиги асослаб берилади.

Mazkur maqolada O‘zbekiston mustaqilligining dastlabki yillarida milliy tarix fanining shakllanishi va rivojlanishida yuzaga kelgan dolzarb muammolar tahlil qilinadi. Xususan, sovet davri tarixshunosligidan voz kechish, tarixni mafkuraviy qaramlikdan xalos etish, milliy davlatchilik tarixini xolisona yoritish, manbashunoslik va metodologik yondashuvlarni yangilash masalalari yoritib beriladi. Shuningdek, tarix fanining jamiyat ma’naviy hayotidagi o‘rni va mustaqil fikrlashni shakllantirishdagi ahamiyati ochib beriladi.

Ushbu maqolada biotibbiyot innovatsiyalarining shakllanishi va rivojlanishida falsafiy-metodologik yondashuvlarning o‘rni tahlil qilinadi. Biotibbiy texnologiyalarni yaratish va joriy etish jarayonida ilmiy bilish metodlari, axloqiy tamoyillar va falsafiy qarashlarning ahamiyati ochib beriladi. Tadqiqot davomida biotibbiyot sohasida innovatsion faoliyatning metodologik asoslari, ilmiy tafakkur rivoji va inson salomatligi bilan bog‘liq mas’uliyatli qarorlarning falsafiy jihatlari yoritiladi.

Mazkur maqolada tasavvuf ta’limotining shakllanish jarayonida yunon falsafasi, xususan neoplatonizm g‘oyalarining ta’siri ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda tasavvufning dastlabki zohidlik harakati sifatida vujudga kelishi, keyinchalik esa ontologik va gnoseologik qarashlarga ega bo‘lgan keng qamrovli irfoniy-falsafiy ta’limotga aylanishi masalalari yoritiladi. Shuningdek, yunon falsafasining islom olamiga kirib kelishi, tarjima harakati va uning tasavvuf tafakkuriga ko‘rsatgan ta’siri tahlil etiladi. Neoplatonizmning emanatsiya, mutlaq borliq, ruhiy kamolot va bilishning intuitiv shakllari haqidagi qarashlari tasavvufdagi vahdat ul-vujud, tajalli va ma’rifat tushunchalari bilan qiyosiy jihatdan o‘rganiladi. Maqolada tasavvufni faqat tashqi ta’sirlar mahsuli sifatida talqin qilish biryoqlamaligi tanqid qilinib, uni islomiy va irfoniy an’analar doirasida shakllangan murakkab falsafiy hodisa sifatida baholash zarurligi asoslanadi.

Maqolada globallashuv davrida migratsiyaning inson borlig‘iga ta’siri va Andijon viloyatining 2025 yilgi statistik manzarasi tahlil qilingan. Muallif remigrantlar ijtimoiy kapitalini ifodalovchi «1,5 multiplikator samarasi» va «unifikatsiya» konsepsiyalarini asoslab bergan. Deport qilingan va xavfli guruhga tushgan shaxslarni reabilitatsiya qilish bo‘yicha amaliy takliflar ilgari surilgan.

Mazkur maqolada gender tushunchasining falsafiy mohiyati va uning ijtimoiy voqelikdagi ifoda shakllari tahlil qilinadi. Gender fenomeni biologik jinsdan farqli ravishda ijtimoiy-madaniy hodisa sifatida talqin etilib, uning shakllanishida tarixiy, madaniy, huquqiy va ijtimoiy-iqtisodiy omillarning o‘rni yoritiladi. Maqolada gender nazariyasining shakllanish jarayoni, feministik va sotsiologik yondashuvlar, shuningdek, gender rollari va stereotiplarining jamiyat hayotiga ta’siri ilmiy-falsafiy jihatdan asoslab beriladi. Shuningdek, xotin-qizlarning ijtimoiy faolligi, gender tengsizligining oilaviy muhitda namoyon bo‘lishi, huquqiy madaniyat va ta’lim tizimining gender tengligini ta’minlashdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Gender masalasiga faqat normativ-huquqiy emas, balki ijtimoiy ong va dunyoqarashni o‘zgartirish zarurati nuqtai nazaridan yondashiladi. Tadqiqot natijalari gender tengligini ta’minlash jamiyatning madaniy taraqqiyoti va fuqarolik jamiyati rivojining muhim sharti ekanini ko‘rsatadi.

Mazkur maqolada Yangi O‘zbekistonda ekologiyani muhofaza qilish sohasida amalga oshirilayotgan davlat siyosati, mavjud ekologik muammolar hamda ularni bartaraf etish mexanizmlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida tarixiy-tahliliy, statistik va normativ-huquqiy usullardan foydalanildi. Natijalar ekologik boshqaruv tizimining isloh qilinishi, yashil iqtisodiyotga o‘tish jarayonlarining jadallashuvi, Orolbo‘yi hududini tiklash bo‘yicha amalga oshirilayotgan dasturlar samaradorligini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, sanoat ifloslanishi, suv resurslaridan samarasiz foydalanish va ekologik madaniyatning yetarli darajada rivojlanmaganligi asosiy muammo sifatida aniqlanadi. Maqolada ekologik barqarorlikni ta’minlash uchun innovatsion texnologiyalarni joriy etish, huquqiy mexanizmlarni kuchaytirish va jamoatchilik ishtirokini kengaytirish bo‘yicha takliflar ilgari suriladi.

Maqolada farzandlikka olish jarayonida ota-onaning roziligini berishning huquqiy asoslari, rozilik olinishi lozim bo‘lgan shaxslar doirasi va ushbu institutning voyaga yetmagan bolalar manfaatlarini ta’minlashdagi o‘rni, rozilikni qaytarib olish jarayoni tahlil qilinadi. Maqolada  olimlarning fikrlari o‘rganilgan bo‘lib, rivojlangan davlatlar tajribasi qiyosiy tahlil etilgan. Xulosada milliy qonunchilikni takomillashtirish bo‘yicha takliflar berilgan.

Mazkur maqolada raqamli jamiyat sharoitida inson faoliyati va ijtimoiy munosabatlarning transformatsiyasi ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Raqamli texnologiyalar va axborot-kommunikatsiya vositalarining jadal rivojlanishi natijasida ijtimoiy aloqalar shakli, muloqot mexanizmlari, mehnat faoliyati, madaniy jarayonlar hamda shaxsning o‘zini anglash usullari tubdan o‘zgarayotgani asoslab beriladi. Tadqiqotda raqamlashtirish jarayonining ijtimoiy makonga ta’siri, yangi ijtimoiy amaliyotlar va identifikatsiya shakllarining vujudga kelishi, shuningdek, raqamli muhit bilan bog‘liq imkoniyatlar va xavf-xatarlar tahlil qilinadi. Maqola natijalari raqamli jamiyat sharoitida inson va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlarni chuqurroq anglashga xizmat qiladi.

Maqolada ijtimoiy ongning virtual transformatsiyasi - bu zamonaviy axborot texnologiyalarining ta’sirida yuzaga kelayotgan subyektivlik, identitet va madaniy xavfsizlik kategoriyalarining qayta shakllanish jarayoni sifatida tadqiq etilgan. Bu jarayon, avvalo, subyektivlikni mustaqil ichki fenomen emas, balki raqamli media vositalari orqali ijtimoiy konstruksiya qilinayotgan tashqi omillarga qaram bo‘lgan holatga aylantiradi. Shu ma’noda, ijtimoiy ongda yuz berayotgan virtual transformatsiya subyektni o‘z mohiyatidan ajratib, uni doimiy algoritmik identifikatsiyaga moyil bo‘lgan, tarmoqlangan shaklda ifodalanishi ham o‘rganilgan.

This article studies the theoretical and methodological foundations of the development of techno-aesthetic culture in students, the methodological support for the development of techno-aesthetic culture in students on the example of philosophical disciplines, the effectiveness of the development of techno-aesthetic culture in students on the basis of philosophical disciplines. Also, the theoretical aspects of the development of techno-aesthetic culture in students are analyzed.

Ushbu maqolada zamonaviy jamiyat sharoitida umuminsoniy qadriyatlarning falsafiy mohiyati va ularning ijtimoiy hayotdagi o‘rni tahlil qilinadi. Globallashuv jarayonlari, madaniyatlararo aloqalarning kuchayishi va axborot makonining kengayishi sharoitida umuminsoniy qadriyatlarning mazmuni va ahamiyati qayta talqin etilmoqda. Tadqiqotda insonparvarlik, adolat, erkinlik va mas’uliyat kabi asosiy qadriyatlarning ijtimoiy barqarorlik va ma’naviy taraqqiyotdagi roli falsafiy yondashuvlar asosida yoritilgan. Maqola natijalari zamonaviy jamiyatda axloqiy ongni shakllantirish va ijtimoiy uyg‘unlikni ta’minlashda muhim nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi.

Ushbu maqolada millatlararo munosabatlar shakllanishi va rivojlanishi tarixi va bu mavzuning bugungi hayotimiz uchun dolzarbligi va zarurati, shuningdek o`rganilishi darajasi haqida ma’lumotlar keltirilgan. Millatlararo munosabatlar va bag`rikenglik, tolerantlik, tushunchalarning mohiyatiga to`xtalib o`tilgan. Qolaversa, turli millatlarning o`ziga xos hududiy xususiyatlari haqida fikr bildirilgan.

Ushbu maqola dunyodagi raqamli pullarni huquqiy tartibga solishning tavsifiga bag'ishlangan va Tojikiston o'zining yangi pul shaklini tan olish, alohida toifalarni (CFAS - raqamli moliyaviy aktivlar) yaratish va tartibga solish modellarini — ruxsat berishdan (litsenziyalashdan) taqiqlanishgacha, markazlashtirilgan nazoratga e'tibor qaratish., ishtirokchilarni aniqlash va pul yuvishga qarshi choralar, asosiy vazifa xavfsizlik, shaffoflik va moliya tizimiga integratsiyani tartibga soluvchi organ funktsiyalarini yo'qotmasdan ta'minlashdir.

Ushbu maqolada o‘zbek tilidagi “fidokorlik” tushunchasining antonimik tizimi lingvistik va ma’naviy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi “fidokorlik”ning zid ma’noli so‘zlari – “xudbinlik”, “xiyonat” va “sotqinlik”ning semantik, etimologik va funksional farqlarini aniqlashdan iborat. Muallif ushbu so‘zlar o‘rtasidagi motivatsion (niyatga oid), amaliy (harakatga oid) va mafkuraviy (g‘oyaviy) qarama-qarshiliklarni tahlil qilib, “fidokorlik”ning til va madaniyatdagi ko‘p qatlamli ma’nosini ochib beradi. Maqolada “O‘zbek tilining izohli lug‘ati”dagi ta’riflar, badiiy adabiyot namunalaridan misollar va qiyosiy-ma’noviy jadval asosida konseptual tahlil o‘tkazilgan. Natijada, “fidokorlik”ning yagona antonimi yo‘qligi, balki u kontekstga ko‘ra uch yo‘nalishda — “xudbinlik” (motiv), “xiyonat” (shaxsiy sadoqat), “sotqinlik” (g‘oyaviy sadoqat) orqali ifodalanishi isbotlangan.

Ushbu maqolada 1946-1970 yillarda Farg‘ona vodiysi viloyatlarida aholi migratsiyasi jarayonlarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishga ta’siri tarixiy-statistik jihatdan tahlil qilinadi. Urushdan keyingi iqtisodiy tiklanish, sanoatlashuv va urbanizatsiya sharoitida mehnat resurslarining hududiy qayta taqsimlanishi, demografik tarkibdagi o‘zgarishlar hamda ijtimoiy infratuzilmaning rivojlanish jarayonlari o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari migratsiya sanoatlashuvni ta’minlovchi muhim omil bo‘lganini, biroq infratuzilmaga va demografik muvozanatga qo‘shimcha bosim keltirib chiqarganini ko‘rsatadi.

Mazkur maqolada xristianlik ta’limotida asketizm tushunchasining shakllanishi, uning tarixiy va ilohiy asoslari hamda pravoslavlikdagi nazariy-amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda asketizmning Bibliya matnlariga tayangan holda rivojlanishi, Iso Masih va havoriylar ta’limotidagi o‘rni, shuningdek, “Filokaliya” to‘plamida aks etgan asketik tajribalar yoritilgan. Maqolada pravoslav asketizmining bosqichlari, ehtiroslar bilan kurash tamoyillari va muqaddaslik g‘oyasi ilmiy asosda tahlil qilinadi.

Ushbu maqolada Sharq mutafakkirlarining ma’rifiy-axloqiy qarashlari, ularning ta’lim-tarbiya haqidagi g‘oyalari hamda mazkur qarashlarning yoshlar tarbiyasidagi o‘rni tahlil qilinadi. Muhammad al-Xorazmiy, Abu Bakr al-Xorazmiy, Abu Rayhon Beruniy, az-Zamaxshariy, Pahlavon Mahmud, Roqim, Ogahiy, Komil Xorazmiy, Ahmad Tabibiy, Avaz O‘tar kabi mutafakkirlarning ilm, axloq, tarbiya, insonparvarlik, adolat va ustoz-shogird munosabatlari haqidagi qarashlari ilmiy-nazariy jihatdan yoritilgan. Tadqiqotda Sharq allomalari merosining zamonaviy ta’lim tizimida qo‘llash imkoniyatlari ham ko‘rsatib beriladi. Maqolada mutafakkirlarning ilm-ma’rifatga da’vati, yoshlar kamolotida axloqiy tarbiyaning o‘rni va inson fazilatlarini shakllantirish bo‘yicha ilg‘or g‘oyalari tahliliy yondashuv asosida ochib berilgan.

Мақолада Ўзбекистоннинг космоген, техноген ва антропоген цивилизацияларга интеграциялашиш имкониятлари таҳлил қилинади. Мамлакатнинг илмий-техник салоҳияти, геостратегик аҳамияти ва глобал ҳамкорлик истиқболлари асосида интеграция жараёнлари босқичма-босқич ва тинч йўл билан амалга оширилишига эътибор қаратилган. Шунингдек, бу жараённинг мамлакатнинг халқаро нуфузини ошириш, иқтисодий ва экологик барқарорликни таъминлашдаги аҳамияти кўриб чиқилади.

В статье анализируются деструктивные влияния, встречающиеся в процессе работы со студентами и молодежью, уровень социальной опасности и социально-философские аспекты защиты от деструктивных влияний. Описываются государственная политика в отношении молодежи в Республике Узбекистан, нормативно-правовые акты по предотвращению правонарушений, система духовно-воспитательной работы и общественное сотрудничество. Также изучается опыт зарубежных стран и анализируются наиболее эффективные механизмы, направленные на предотвращение социально опасных действий среди студентов и молодежи. В статье обосновывается, что формирование правовой культуры, социальной ответственности и идеологической невосприимчивости молодежи является важным фактором развития правового государства и гражданского общества.

Ushbu maqolada Mirzo Bedilning ijodida axloqiy va estetik qadriyatlarning shakllanishi va ifodalanishiga ta’sir etgan asosiy omillar tahlil qilinadi. Tadqiqotda Bedilning shaxsiy falsafiy qarashlari, Sufi an’analari, jamiyatdagi ijtimoiy va madaniy muhit, shuningdek, uning ma’naviy va axloqiy tarbiyani qadrlash xususiyatlari o‘rganiladi. Maqola natijalari shuni ko‘rsatadiki, Bedil ijodida axloqiy-estetik qadriyatlar nafaqat shaxsiy ma’naviy kamolot, balki jamiyatdagi axloqiy-madaniy muhit bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan. Shu bilan birga, maqolada ushbu qadriyatlarni zamonaviy ijtimoiy va ma’naviy kontekstda tatbiq etish imkoniyatlari ham ko‘rsatib o‘tiladi.

Ushbu maqola XX asr boshlarida Turkistonda jadid maktablariga qarshi olib borilgan siyosiy va mafkuraviy “hujum”lar tarixini o‘rganadi. Maqolada jadid maktablarining milliy-ma’rifiy ahamiyati, sovet ideologiyasi bilan to‘qnashuvi va bu ziddiyatning O‘zbekiston ta’lim tizimi taraqqiyotiga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Metodologik jihatdan tadqiqot tarixiy manbalar, ilmiy adabiyotlar va arxiv hujjatlari tahlilga asoslangan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, jadid maktablariga qarshi “hujum” nafaqat pedagogik, balki keng miqyosli siyosiy-mafkuraviy kampaniya bo‘lib, milliy ta’limning yo‘q qilinishiga olib kelgan.

Мақола эрамизнинг IX-XII асрларида Сирдарё бўйидаги Ўғуз давлати таркибида бўлган 24 қадимги ўғуз уруғларидан бири - Чавулдур уруғидан топонимлар сифатида қолган изларини аниқлашга бағишланган. Унда Қозоғистондаги Шавилдир, Шавғар (ҳозирги Туркистон) каби шаҳарлар ҳамда Шалдар қишлоғининг номлари шу уруғ ва унинг тармоқлари номидан келиб чиққанлиги ҳақида хулоса қилинган.

Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida oliy ta’lim tizimini modernizatsiya qilish hamda qamrov va sifat ko‘rsatkichlarini oshirish jarayonida xususiy oliy ta’lim muassasalarining (nodavlat OTM) o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqot IMRAD modeli asosida tashkil etilib, xususiy oliygohlarning oliy ta’lim qamrovini kengaytirish, raqobat muhitini kuchaytirish, innovatsion boshqaruv va ta’lim texnologiyalarini joriy etish, mehnat bozori ehtiyojlariga moslashuvchan kadrlar tayyorlashdagi roli statistik dalillar asosida yoritildi.

Mazkur mavzudagi maqolada bolaga nisbatan zoʻravonlik xavfini kamaytirish, ota-onalarni qoʻllab-quvvatlash, psixologik va ijtimoiy xizmatlarni tashkil etish boʻyicha alohida vazifalar bеlgilanganligi, jamiyat va oilani mustahkamlash bo‘yicha ma’lumotlar asosiy o‘rinda ko‘rsatilgan. Jamiyatimizda bolalarni ijtimoiy himoya qilish borasidagi mazkur vazifalarni amalga oshirishda ijtimoiy himoya va bolalarni himoya qilish sohalarida tizimli yondashuvni ta'minlash, bolalarga nisbatan zoʻravonlik holatlari boʻyicha aniq tizimni joriy etish bo‘yicha stratеgiyaning muhim yoʻnalishlari tahlil qilib berilgan.

Mazkur maqolada Oʻzbekiston Respublikasida elektron boshqaruv tizimi doirasida jamoatchilik nazoratini amalga oshirishning amaldagi huquqiy asoslari tahlil qilinadi. Shuningdek jamoatchilik nazoratining samaradorligini oshirishga toʻsqinlik qilayotgan muammolar hamda ularni bartaraf etish boʻyicha takliflar ilgari suriladi.

Mazkur maqolada jamiyat ijtimoiy tuzilmasida yoshlar fenomenini talqin etishga doir asosiy nazariy yondashuvlar tahlil qilinadi. Strukturaviy-funksional, konfliktologik, interaksionistik hamda sotsiomadaniy konsepsiyalar doirasida yoshlarning jamiyatdagi o‘rni va ijtimoiy maqomi izohlanadi. Shuningdek, globallashuv va raqamli transformatsiya sharoitida yoshlar ijtimoiylashuvi jarayonining o‘ziga xos jihatlari ochib beriladi. Tadqiqot natijalari yoshlarga oid ilmiy-nazariy qarashlarni tizimlashtirish hamda zamonaviy jamiyatda yoshlar siyosatini takomillashtirishga xizmat qiladi.

Mazkur maqolada XIX asrda Buxoro amirligida dehqonchilik tizimi, lalmi va sug‘oriladigan yerlarning xo‘jalikdagi o‘rni, sug‘orish usullari hamda hosildorlik darajasi manbalar asosida tahlil etilgan. Shuningdek, don yetishtirishning ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati va ocharchilik holatlarining sabablari yoritilgan. Tadqiqot natijalari amirlikdagi agrar munosabatlarning tarixiy xususiyatlarini ochib beradi.

Ushbu maqola Janubiy Koreya Respublikasining XX asr 70-yillaridagi iqtisodiy rivojlanishining o‘ziga xos jihatlarini bayon etadi. Bu davr mobaynida respublikadagi sohalarda kechgan turli xiliqtisodiy jarayonlar va muammolar, iqtisodiyotga davlat aralashuvi, mamlakatda chet-el investorlarining kirib kelishi va ularning jalb etilishi kabi masalalar keltirib o‘tiladi. Bu davr Koreya Respublikasida og‘ir sanoat rivojlanishi uchun ham alohida bir davr bo‘ldi. Albatta bu borada hukumat tomonidan amalga oshirilgan iqtisodiy siyosat va aholiga berilgan ba’zi imtiyozlar bilan harakterlanadi. Shu va shu kabi masalalarni tashkil etish va nazorat etishda Iqtisodiy rejalashtirish boshqarmasining tuzilishi  mamlakatda olib boriladigan iqtisodiy masalalarni samarali tashkil etishda muhim qadamlardan biri bo‘ldi. Ushbu maqola va undagi ma‘lumotlarni keltirishda chet-el tarixchi olimlarining asarlari va tarjimalardan keng foydalanilgan.

Ushbu maqolada Orol dengizining qurib borishi natijasida yuzaga kelgan ekologik falokat hamda uning mintaqaviy va global oqibatlari tahlil qilinadi. Orol dengizi fojiasi Markaziy Osiyodagi eng yirik ekologik muammolardan biri bo‘lib, atrof-muhit, iqtisodiyot, sog‘liqni saqlash va ijtimoiy sohalarga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Maqolada zamonaviy yondashuvlar asosida ekologik mas’uliyat tushunchasi ko‘rib chiqilib, barqaror rivojlanish, transchegaraviy suv resurslarini boshqarish, ekologik xavfsizlik va xalqaro hamkorlikning o‘rni yoritib beriladi. Shuningdek, Orolbo‘yi mintaqasida amalga oshirilayotgan ekologik tiklash loyihalari, ularning samaradorligi va istiqbollari muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari ekologik muammolarga barqaror yechimlar topishda zamonaviy yondashuvlarning dolzarbligini hamda ekologik ongni oshirish zarurligini ko‘rsatadi.

Mazkur maqolada milliy o‘zlikning jamiyat barqarorligi hamda fuqarolik birdamligini mustahkamlashdagi integrativ funksiyasi ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Milliy o‘zlik ijtimoiy guruhlar, avlodlar va hududlar o‘rtasida umumiy maqsad hamda qadriyatlar maydonini shakllantiruvchi “birlashtiruvchi resurs” sifatida talqin etiladi. Tadqiqotda integrativ funksiyaning asosiy mexanizmlari — umumiy tarixiy xotira va ramzlar, davlat fuqaroligi identiteti, ijtimoiy ishonch, ma’naviy me’yorlar, bag‘rikenglik va muloqot madaniyati orqali namoyon bo‘lishi asoslab beriladi. Shuningdek, globallashuv va axborot xurujlari sharoitida milliy o‘zlikning himoya (rezistent) funksiyasi fuqarolik birdamligini saqlash, ijtimoiy ziddiyatlar profilaktikasi hamda siyosiy barqarorlikni qo‘llab-quvvatlash omili sifatida yoritiladi. Maqola yakunida milliy o‘zlikni integrativ salohiyatini kuchaytirishga xizmat qiluvchi konseptual yo‘nalishlar va amaliy tavsiyalar umumlashtiriladi.

Мақолада араб босқинчиларининг мисолида Ўрта Осиёнинг босиб олиниши, бу ерда мустамлакачилик тузумининг ўрнатилиши, жамиятнинг исломлаштирилиши, араблар босқинини ва мустамлакачилик сиёсатига маҳаллий халқларнинг муносабати, давлат ҳокимият, бошқарув ва суд органлари тизимида, ижтимоий муносабатларни ҳуқуқий тартибга солишда ва амалиётда, улканинг ижтимоий, иқтисодий, маданий-маърифий, мафкуравий ҳаётида юз берган ўзгаришлар таҳлил қилинган ва тегишли хулосалар чиқарилган.

Mazkur maqolada ong falsafasi va ruhiy salomatlik muammolari o‘rtasidagi konseptual bog‘liqlik falsafiy-metodologik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda ongning tabiati, subyektiv tajriba, identiklik, psixik barqarorlik va shaxsiylik masalalari zamonaviy ruhiy salomatlik muammolari kontekstida yoritiladi. Shuningdek, ruhiy kasalliklarning ijtimoiy, madaniy va axloqiy omillari, psixologik yondashuvlar bilan falsafiy qarashlar o‘rtasidagi integratsiya masalalari muhokama qilinadi. Maqolada zamonaviy jamiyatda stress, depressiya, xavotir buzilishlari, axborot bosimi hamda raqamli muhitning ongga ta’siri kabi muammolar falsafiy tahlil obyekti sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijasida ong falsafasining ruhiy salomatlikni tushuntirish va profilaktika strategiyalarini shakllantirishdagi nazariy imkoniyatlari asoslanadi.

Ушбу мақолада ижтимоий-цивилизациявий тараққиёт тушунчаси, илмий талқинлари ва моҳияти таҳлил қилинади. Тадқиқотнинг марказида формацион ёндашув, босқичма - босқичли тараққиёт, тарихий типологик ёндашув, хронологик ёндашув, глобал, регионал ва локал ёндашув,  маданий-хўжалик типлари, ижтимоий-цивилизациявий ёндашув таҳлили туради. Мақолада кенг таҳлиллар, тарихий мисоллар, сиёсий стратегиялар, глобал сиёсат ва Евроосиёнинг дунё ҳукмронлиги учун аҳамияти ёритилган. Ижтимоий-цивилизациявий тараққиёт тушунчаси замонавий социологик, иқтисодий ва сиёсий тадқиқотларда инсон жамиятининг тарихий йўналишини тушунишда муҳим концептуал восита бўлиб қолмоқда. Ушбу мақолада келтирилган ижтимоий-цивилизациявий тараққиёт тушунчаси бир вақтнинг ўзида жамиятнинг ўзгариш механизмларини ва келажакдаги ривожланиш йўналишларини белгилайди.

Mazkur maqolada Markaziy Osiyoda transchegaraviy suv resurslari bo‘yicha muzokaralar jarayoni o‘yinlar nazariyasi asosida strategik jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda Amudaryo va Sirdaryo havzalarida joylashgan yuqori va quyi oqim davlatlarining manfaatlari, qarorlarining o‘zaro bog‘liqligi hamda suv–energiya almashuvi mexanizmlarining mintaqaviy hamkorlikka ta’siri o‘rganiladi. O‘yinlar nazariyasining no-kooperativ va kooperativ modellari yordamida suv siyosatida yuzaga kelayotgan “mahbuslar dilemmasi”, kollektiv harakat muammosi va past samarali Nash muvozanati sabablari ochib beriladi. Shuningdek, takrorlanuvchi o‘yinlar va kompensatsiya mexanizmlari orqali Pareto-yaxshiroq natijalarga erishish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Maqola suv-energiya almashuvini institutsionallashtirish, shaffof monitoring va adolatli kompensatsiya tizimlarini joriy etish orqali Markaziy Osiyoda barqaror va uzoq muddatli hamkorlikni shakllantirish bo‘yicha amaliy xulosalar va tavsiyalarni taklif etadi.

Мазкур мақолада сунъий интеллект технологияларининг экологик барқарорликни таъминлашдаги, хусусан,   экологик бошқарув, мониторинг, табиий ресурсларни таҳлил қилиш ва барқарор ривожланишни режалаштириш жараёнларидаги янги имкониятлари таҳлил қилинади. Шу билан бирга экологик тизим ва рақамли интеллект ўртасидаги ўзаро таъсир механизмлари ёритилган.

Maqolada islom sivilizatsiyasining muhim ma’naviy-intellektual oqimlaridan biri bo’lgan sufiylikning ijtimoiy-falsafiy g’oyalari tahlil qilinadi. Sufiy mutafakkirlarining inson, jamiyat, ijtimoiy adolat, axloq va hokimiyat haqidagi qarashlari yoritiladi. “inson al-komil” kosepsiyasi, ma’naviy tenglik, birodarlik va gumanizmg’oyalariga alohida alohida e’tibor qaratiladi. Sufiylik jamiyatda axloqiy me’yorlarni shakllantirish va ijtimoiy birdamlikni ta’minlashda muhim omil bo’lib xizmat qilgani asoslab beriladi. Muallif sufiylikning ijtimoiy-falsafiy merosi bugungi globallashuv va qadriyatlar inqirozi sharoitida ham dolzarbligini saqlab qolayotganini ta’kidlaydi.

Mazkur maqolada O‘zbekistonda ta’lim tizimi rivoji va inson kapitalini shakllantirish jarayonlari tarixiy hamda zamonaviy nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotda sovet davrida ta’lim tizimining markazlashgan va mafkuraviy xususiyatlari hamda mustaqillik yillarida ta’lim siyosatida yuz bergan tub o‘zgarishlar qiyosiy yondashuv asosida o‘rganilgan. Maqolada mustaqillik davrida amalga oshirilgan ta’lim islohotlarining inson kapitali rivojiga ta’siri, uzluksiz ta’lim tizimining shakllanishi, oliy ta’lim qamrovining kengayishi hamda ta’lim tizimi bilan mehnat bozori o‘rtasidagi integratsiya jarayonlari ilmiy jihatdan tahlil etilgan. Shuningdek, ta’lim sohasida mavjud muammolar va ularning inson kapitalini rivojlantirish jarayoniga ta’siri aniqlangan. Tadqiqot natijalari O‘zbekistonda ta’lim tizimini rivojlantirish inson kapitalini mustahkamlash va barqaror ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotni ta’minlashning muhim strategik omili ekanligini ko‘rsatadi

Maqolada zamonaviy o‘zbek falsafasi, undagi gnoseologik tadqiqotlar, bilish nazariyasi, ilmiy bilish metodlari va uning shakllari yoritib berilgan. Shuningdek, bilish jarayoni va shakllari gnoseologik jihatdan ko‘rib chiqilib, dialektik, empirik, nazariy, germenevtik va shu kabi metodlar o‘zbek falsafiy tafakkurida qay darajada qo‘llanilayotgani tahlil qilingan.

Mazkur maqolada Ikkinchi jahon urushi yillarida (1941-1945-yillar) Farg‘ona viloyatida sog‘liqni saqlash tizimining faoliyati, sanitariya-epidemiologik holati hamda yuqumli kasalliklarning tarqalish dinamikasi tarixiy manbalar asosida tahlil etilgan. Urush yillarida toshmali terlama, bezgak, ich terlama va boshqa infeksion kasalliklarning keskin ko‘paygani aniqlangan. Shu bilan birga, sog‘liqni saqlash organlari tomonidan olib borilgan profilaktik, dezinfeksion va emlash tadbirlari natijasida ayrim kasalliklar bo‘yicha ijobiy natijalarga erishilgani asoslab berilgan.

Ushbu maqolada O‘zbekistonning qadimiy hunarmandchilik turlaridan biri – kulolchilik san’ati tarixiy-folklorik ildizlari, texnologik xususiyatlari, mahalliy maktablari va zamonaviy rivojlanishi ilmiy nuqtai nazardan tahlil etiladi. Xususan, Nuh payg‘ambar (alayhissalom) bilan bog‘liq xalq rivoyatlari va sufiy an’analardagi “Kulolchilik risolasiga” o‘xshash folklorik matnlar asosida hunarning ma’naviy asoslari yoritiladi. Arxeologik va etnografik tadqiqotlar, klassik ilmiy manbalar hamda zamonaviy maqolalarga asoslanib, kulolchilikning madaniy-merosiy ahamiyati ta’kidlanadi.

Turkiya va Markaziy Osiyo (MO) davlatlari o‘rtasidagi munosabatlar o‘zining izchilligi, serqirraligi hamda o‘zaro geosiyosiy manfaatdorligi bilan ajralib turadi. Turkiya tashqi siyosiy faoliyat konsepsiyasida Markaziy Osiyo davlatlari bilan hamkorlik asosiy yo‘nalishlariga oid ma’lumotlar keltirilgan.

Maqolada Turkiston general-gubernatorligi davrida demografik jarayonlarning ijtimoiy va iqtisodiy oqibatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda aholining o‘sishi, migratsiya jarayonlari, shahar va qishloq aholisi tarkibi, kasbiy tuzilma va mehnat bozoriga ta’siri o‘rganiladi. Shuningdek, aholining ijtimoiy-iqtisodiy holati, yer resurslaridan foydalanish, sanoat va qishloq xo‘jaligiga demografik omillarning ta’siri ham ko‘rib chiqiladi. Maqola, shuningdek, tarixiy manbalar asosida Turkiston hududida demografik jarayonlar va ularning ijtimoiy-iqtisodiy oqibatlarini tushuntirishga qaratilgan.

Ушбу мақолада Ўзбекистон ҳудудида шаклланган бой илмий-маънавий меросни ўзида мужассам этган йирик қўлёзма ва тошбосма асарлар фондлари ҳақида умумий илмий маълумотлар ёритилади. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик институти, Ўзбекистон мусулмонлари идораси кутубхонаси, Ўзбекистон халқаро ислом академияси Манбалар хазинаси ҳамда Ўзбекистон Фанлар академияси Алишер Навоий номидаги давлат Адабиёт музейи фондларининг ташкил топиш тарихи, таркиби, сақланаётган нодир қўлёзмалар ва уларнинг илмий аҳамияти таҳлил қилинади. Мақолада мазкур хазиналарда жамланган асарларни асраб-авайлаш, тадқиқ этиш, электронлаштириш ва келажак авлодга етказиш масалаларига ҳам алоҳида эътибор қаратилган.

Mazkur maqolada globallashuv sharoitida yoshlar musiqiy didini shakllantiruvchi asosiy omillar va ularning amal qilish mexanizmlari falsafiy tahlil qilinadi. Zamonaviy axborot makoni, ommaviy madaniyat, raqamli texnologiyalar hamda madaniyatlararo muloqot yoshlar estetik ongiga kuchli ta’sir ko‘rsatmoqda. Tadqiqotda musiqiy did shaxs ma’naviy kamoloti va madaniy identifikatsiyasining muhim ko‘rsatkichi sifatida talqin etiladi. Maqolada musiqiy didni shakllantirishda ijtimoiy-madaniy muhit, ta’lim tizimi va milliy musiqa merosining o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari yoshlar musiqiy didini rivojlantirishda tizimli va falsafiy yondashuv zarurligini ko‘rsatadi.

Mazkur maqolada intellektual o‘yinlarning shaxsning ilmiy tafakkurini shakllantirish va rivojlantirishdagi konstruktiv funksiyalari tahlil qilinadi. Tadqiqotda intellektual o‘yinlar bilim olish jarayonini faollashtiruvchi, mantiqiy fikrlashni mustahkamlovchi va kreativ yondashuvni rag‘batlantiruvchi innovatsion pedagogik vosita sifatida talqin etiladi. Shuningdek, ilmiy tafakkur va o‘yin faoliyati o‘rtasidagi kogerent bog‘liqlik ontologik va epistemologik yondashuvlar asosida yoritiladi. Maqolada zamonaviy ta’lim tizimida intellektual o‘yinlardan foydalanishning metodologik asoslari ochib berilib, ularning ta’lim sifati va yoshlarning intellektual salohiyatini oshirishdagi ahamiyati asoslab beriladi.

Mazkur maqolada o‘rta asr tasavvuf ta’limoti va falsafasining yirik namoyandasi, ulug‘ ajdodlarimizdan biri bo‘lgan Aziziddin Nasafiyning olamning yaratilishi, olamning diniy-tasavvufiy manzarasi, olam va odam, ular o‘rtasidagi aloqadorlik haqidagi qarashlari tahlil qilingan.

Mazkur maqolada zamonaviy jamiyatda bandlik va ishsizlik masalasi ijtimoiy-falsafiy nuqtai nazardan tahlil qilinadi hamda ayollar bandligi muammolari ushbu jarayonning muhim tarkibiy qismi sifatida yoritiladi. Tadqiqotda bandlik nafaqat iqtisodiy faoliyat, balki shaxsning jamiyatdagi o‘rni, ijtimoiy integratsiyasi va o‘z salohiyatini ro‘yobga chiqarish imkoniyati bilan bog‘liq hodisa sifatida talqin etiladi. Ishsizlik esa iqtisodiy muammo bilan bir qatorda ijtimoiy chetlanish, o‘ziga ishonchning pasayishi va ijtimoiy tengsizlikning kuchayishiga olib keluvchi omil sifatida baholanadi. Maqolada ayollar bandligiga ta’lim darajasi, gender stereotiplari, oilaviy majburiyatlar, hududiy tafovutlar hamda zamonaviy mehnat shakllarining ta’siri yoritilib, bandlik muammosini ijtimoiy adolat va teng imkoniyatlar tamoyillari bilan bog‘liq holda tushuntirishga harakat qilinadi.

Mazkur ilmiy maqolada jamoat xavfsizligini ta’minlash jarayonida ichki ishlar va Milliy gvardiya organlari tomonidan o‘qotar qurolni qo‘llashning huquqiy asoslari tahlil qilingan. Ilmiy maqolada majburlov choralarini qo‘llashdan avval shaxsni ogohlantirish instituti xalqaro va milliy huquq normalari asosida o‘rganilgan. Milliy qonunchilikda ushbu talabning yetarli darajada normativ mustahkamlanmaganlik jihatlari aniqlangan. Shuningdek, ogohlantirish berishda inson huquqlarini ta’minlash va jamoat xavfsizligini mustahkamlashdagi ahamiyati asoslab berilgan va qonunchilikni takomillashtirishga doir ilmiy xulosalar va takliflar ilgari surilgan.

Mazkur maqolada zamonaviy jamiyatlarda xotin-qizlarning siyosiy faolligi va davlat boshqaruvidagi ishtiroki tahlil qilinadi. Ayollarning siyosiy jarayonlardagi ishtiroki demokratik institutlarni mustahkamlash, ijtimoiy adolatni ta’minlash va barqaror rivojlanishga erishishning muhim omili sifatida ko‘rib chiqiladi. O‘zbekiston misolida xotin-qizlarning parlament, mahalliy kengash va ijro etuvchi hokimiyat tizimidagi faol ishtiroki yoritilgan.

Mazkur maqolada yoshlar milliy ongini rivojlantirishda sportning tarbiyaviy funksiyalari ijtimoiy-falsafiy va pedagogik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Sport faoliyatining yoshlar ongida milliy qadriyatlar, vatanparvarlik, fuqarolik mas’uliyati va ijtimoiy faollikni shakllantirishdagi ahamiyati asoslab beriladi. Tadqiqotda sportning axloqiy tarbiya, intizom, jamoaviylik, o‘z-o‘zini nazorat qilish hamda ijtimoiy adaptatsiya kabi tarbiyaviy mexanizmlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, globallashuv sharoitida sport madaniyati orqali milliy o‘zlikni mustahkamlash, yoshlarda milliy g‘urur va ijtimoiy birdamlikni oshirish masalalari yoritiladi. Maqolada sportni tarbiyaviy institut sifatida takomillashtirish va uning ma’naviy-ma’rifiy imkoniyatlaridan samarali foydalanish bo‘yicha ilmiy xulosalar va amaliy tavsiyalar ilgari suriladi.

Islom dinining paydo bo‘lishi va yoyilishi arabiston yarim oroliga borib taqalsa-da, ammo uning rivoji Markaziy Osiyo zamini bilan bog‘liq. Muqaddas dinimiz taraqqiyotida musulmoncha ahkomlar rivojida ajdodlarimizning o‘rni beqiyos bo‘lgan. Ana shunday misilsiz xizmat qilgan olimlardan biri bu Abu Zayid Dabbusiy hazratlaridir. Yirik huquqshunos olim Abu Zayid Dabbusiy Buxoroning yetti mashhur qozisidan biri bo‘lib, hanafiy mazhabining salohiyatli vakili va raisi edi. Ushbu maqolada Shayh Abu Zayid Dabbusiy hazratlari va uning ilmiy yo‘ldagi xizmatlari va ko‘plab musulmonlarga qilgan fidokorliklari haqida so‘z ketadi.

Mazkur maqola atoqli germenevtik falsafiy qarashlar nazariyotchilaridan biri bo‘lgan Gadamerning ilmiy me’rosi asosida muloqot etikasi muammolarini tadqiq etadi. Gadamerning mulohazalari bugungi davr nutq etikasi, ijtimoiy munosabatlaridagi murakkab qirralarni ochib beradi va nazariy, amaliy ahamiyatini yo‘qotmaganligi uchun ham dolzarb ahamiyatga ega. Maqolada Gadamerning germenevtik qarashlari orqali muloqot konfliktlarini yechish va samarali yondashuv asosida hal etish uchun ilgari surilgan argumentlar tahlilining muhim jihatlari tavsiflangan.

Mazkur maqolada diniy va ilmiy bilish tizimlarida virtuallik fenomenining falsafiy-metodologik asoslari qiyosiy tahlil qilinadi. Zamonaviy axborot makoni va raqamli texnologiyalar sharoitida virtuallik inson tafakkuri, idrok va bilish jarayonlariga yangi mazmun baxsh etayotgani asoslanadi. Diniy bilishda virtuallik ramziy-majoziy tafakkur, transsendent haqiqatni anglash va ruhiy tajriba bilan bog‘liq bo‘lsa, ilmiy bilishda u modellashtirish, simulyatsiya va sun’iy intellekt asosidagi bilish usullari orqali namoyon bo‘lishi ko‘rsatib beriladi. Maqolada virtuallikning ontologik va gnoseologik jihatlari yoritilib, ularning zamonaviy tafakkur taraqqiyotiga ta’siri ochib beriladi.

Mazkur maqolada Yangi O‘zbekiston sharoitida internet axborot resurslaridan foydalanish madaniyatining huquqiy asoslari va uni tartibga solish mexanizmlari tahlil qilingan. Ma’lumki, raqamli transformatsiya jarayonida axborot makonining kengayishi fuqarolarning axborot olish, tarqatish va undan foydalanish huquqlarini ta’minlash bilan birga, ularning huquqiy ong va mas’uliyatini oshirish zaruratini ham yuzaga keltirmoqda. Yuqoridagilarni e’tiborga olib, maqolada internet makonida huquqbuzarliklarning oldini olish, kiberxavfsizlikni ta’minlash, shaxsiy ma’lumotlarni himoya qilish hamda axborot xavfsizligi madaniyatini yuksaltirish masalalari huquqiy jihatdan tahlil qilingan.

Ушбу мақолада Бухоро Халқ Совет республикаси (БХСР) даврида замонавий шаҳар инфратузилмасини шакллантириш жараёни ва унинг назарий-амалий асослари ўрганилади. Мақолада БХСРда шаҳар инфратузилмасини ривожлантиришда совет мафкураси, режали қурилиш, туманлаштириш ва соҳага оид илк норматив-ҳуқуқий ҳужжатларининг аҳамияти кўриб чиқилади. Шунингдек мақолада шаҳар инфратузилмасининг ижтимоий (таълим, соғликни сақлаш, маданият), иқтисодий (саноат, транспорт, алоқа), коммунал (сув, газ. Электр таъминоти) соҳалар мисолида амалиётлар ёритилади.